قنات قصبه گناباد، شاهکاری از تاریخ تمدن ایران زمین

قنات قصبه نماد تمدن بشر در ایران باستان و یکی از شاهکارهای تاریخی ساخت دست بشر در زمینه مهندسی آبرسانی است. چون این قنات در شهر گناباد قرار دارد به آن قنات گناباد یا کاریز گناباد هم می‌گویند. جالب است بدانید که قنات قصبه گناباد کهن‌ترین و پرعمق‌ترین قنات دنیا است. افسانه‌های مختلفی درباره نحوه ساخت این قنات پر رمز و راز روایت شده است.

بعضی‌ها می‌گویند این قنات به خاطر عمق و ارتفاعی که دارد نمی‌تواند ساخت دست بشر باشد و شاهکار ساخت دیوها است. بعضی دیگر می‌گویند این قنات منزلگاه ارواح سرگردان افرادی است که برای کندن قنات رفته بودند و هیچگاه بازنگشتند!

قنات قصبه کجاست؟

برای بازدید از قنات جن آباد باید به استان خراسان رضوی سفر کنید و به شهرستان گُناباد که جنوبی‌ترین شهرستان استان خراسان رضوی ایران است بروید. گناباد از قدیمی‌ترین شهرهای ایران محسوب می‌شود. با توجه بر آثار تاریخی و طبیعی قابل مشاهده در استان گناباد، قدمت این منطقه به قبل از دوران هخامنشیان برمی‌گردد. آدرس قنات قصبه واقع در گناباد، انتهای خیابان ناصر خسرو، بهار سه، پ ۲، پایگاه جهانی قنات قصبه گناباد است.

می‌گویند که…

می‌گویند قنات قصبه اسرارآمیزترین قنات جهان است، چون نحوه ساخت آن به قدری سخت و عجیب است که در آن دوره بدون امکانات، انسان از پس آن برنمی‌آمد! حتی بعضی از بومیان بر این باورند که این قنات را جن‌ها حفر کرده‌اند و به همین دلیل نام قنات جن گناباد را روی آن گذاشته‌اند! قنات قصبه در گناباد، استان خراسان رضوی و شمال شرق ایران قرار دارد.

در طول تاریخ نام این کاریز چندین بار دستخوش تغییر شده و به همین دلیل است که امروزه با نام‌های کاریز قصبه، قنات گناباد، قنات قصبه گناباد، قنات جن گناباد و قنات کیخسرو شناخته می‌شود.

داستان از این قرار است که تاریخچه ساخت این کاریز با جنگ کیخسرو که به عنوان بزرگ‌ترین جنگ در تاریخ ایران از آن یاد می‌شود ارتباط دارد. البته ناگفته نماند که روایات متعددی درباره تاریخچه ساخت قنات قصبه وجود دارد و برخی احداث این شاهکار تاریخی را به بهمن، پسر اسفندیار، نسبت می‌دهند.

اما سوالی که در اینجا ممکن است برای شما پیش بیاید این است که چرا قنات قصبه از نظر گردشگری اهمیت دارد؟ قنات قصبه گناباد بزرگ‌ترین قنات ایران و از شاهکارهای منابع آبی ساخت دست بشر در دنیا است؛ به همین دلیل یکی از مهم‌ترین و پرطرفدارترین جاهای دیدنی گناباد در خراسان رضوی محسوب می‌شود.

کاریز گناباد یا قنات قصبه به عنوان عمیق‌ترین و قدیمی‌ترین قنات‌های جهان، در روز ۲۴ تیر ماه سال ۱۳۹۵ در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسید. این قنات تنها جاذبه گردشگری در استان خراسان است که به ثبت جهانی رسیده است. همچنین، در سال ۱۳۷۹ قنات جن آباد با شماره ۲۹۶۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. پس اگر قصد سفر به گناباد و بازدید از جاهای دیدنی گناباد را دارید پیشنهاد می‌کنم این مطلب را از دست ندهید.

چرا قنات قصبه گناباد جذاب است؟

حس کنجکاوی برای کشف رموز این محل یکی از دلایلی است که گردشگران را برای بازدید از طولانی‌ترین کاریز جهان یعنی قنات قصبه جذب می‌کند. بازدید از این اثر ارزشمند و خاص تاریخی تجربه‌ای بی‌بدیل را برای هر گردشگری رقم می‌زند. به راستی که توصیف حال‌وهوای بازدیدکننده هنگامی که قدم به داخل قنات می‌گذارد خیلی سخت است!

قنات قصبه یکی از جاذبه‌های گردشگری خاص است که هر شخصی در طول عمرش برای یک بار هم که شده باید بازدید از آن را تجربه کند. وقتی کاریز را از نزدیک می‌بینید اولین سوالی که در ذهنتان نقش می‌بندد این است که چگونه کاریزی با این عظمت و تا این حد دقیق و هوشمندانه اثر دست بشر است!

چیزی که باعث جذابیت قنات قصبه شده این است که دلیل اصلی ثبت همه قنات‌های ایرانی در سازمان جهانی یونسکو مهندسی شگفت‌انگیز این کاریز است. همچنین، علاقه گردشگران برای دیدن ساعت آبی ایرانی که در گذشته برای سنجش زمان استفاده می‌شد دلیل دیگر جذابیت این اثر تاریخی ارزشمند است.

در واقع می‌توان گفت ساعت آبی ایرانی از عجایب قنات گناباد محسوب می‌شود؛ چون با وجود سادگی با ساعت‌های جدید رقابت می‌کرد و به طور بسیار دقیقی زمان را نشان می‌داد. این قنات مملو از راز و رمز است و داستان‌های زیادی در مورد آن روایت شده است.